Je gebruikt de CD-DOM en bezoekt de Domkerk. De CD-DOM Bakker, G., J.C. de Rode i.s.m. ab_c media, CD-DOM, 2000 jaar Domplein in Utrecht, Uitgeverij Het Spectrum B.V., Utrecht, 2000. De CD-DOM vind je in de boekhandel (f52,20) en in museum Catharijneconvent. Je kunt de CD-DOM ook raadplegen in RonDom. Dit is gevestigd vlak bij de Domtoren. Je vindt hier informatie over alle culturele aktiviteiten in Utrecht. Domkerk (internet-site in constructie) Achter de Dom 1 3512 JN Utrecht 030-2310403, mevr. A. Eggink ingang bezoekers: hoofdingang Domplein mei t. m. september: ma. t/ m. za.: 10 tot 17 uur zo.: 14 tot 16 uur oktober t/ m. april: ma. t/ m. za.: 11 tot 16 uur zo.: 14 tot 16 uur Studielast Deelopdrachten 1, 2, 3 en de slotopdracht: 6 Vakgebieden: ICT geschiedenis kunstgeschiedenis

Is this

Neem nou de Domkerk. Deze gotische kathedraal is de meest bezochte toeristische attractie van de stad; zo'n 200.000 bezoekers per jaar lopen er binnen.
Met name Amerikaanse gasten kunnen zich niets voorstellen bij de ouderdom van alles wat ze zien. Ze bekijken de kerk van de zerken op de grond tot de hoge gewelven door de lens van hun camera en roepen verrukt uit: 'Is this the original? '
De rondleider van de Domkerk die deze vraag gesteld krijgt, krabt dan even achter zijn oren: de vraag is eenvoudig, maar het antwoord bepaald niet. Soms veranderen dingen zo geleidelijk dat je bijna niet meer kunt aangeven wat origineel is. Trouwens, alle nieuwbouw en aanvullingen zijn ook origineel, maar dan van een andere tijd.

De huidige gotische kerk is 'original' uit de periode 1254-1517. Maar 'originally' stonden er ook andere dingen op deze plaats.

• Kijk op de CD-DOM bij de volgende jaartallen:
• 250
• 800
• 1080
• 1517
• 1674
• Beschrijf bij elk jaartal wat er op de plaats van de huidige Domkerk stond. Stel je voor dat jij als rondleider in de Domkerk de vraag krijgt hoe de Domkerk er 'originally' uitzag. Wat zou jij dan antwoorden? Denk eraan dat een rondleider altijd duidelijk, helder en volledig wil antwoorden, maar geen uitgebreide verhalen kan vertellen. Gebruik dus maximaal 20 zinnen.
  Geef steeds aan waar je de informatie vandaan hebt. Dit is praktisch voor het geval je iets vergeten mocht zijn. Bovendien hoor je bij een verantwoord samengestelde tekst je informatiebronnen te vermelden omdat zo=n tekst moet voldoen aan de eis van verifieerbaarheid (controleerbaarheid van de informatie).

• Zoek op de CD-DOM afbeeldingen van de volgende drie objecten (inrichtingselementen) uit de Domkerk.

  1. Het grafmonument van admiraal Van Gendt.
  Klik bij 'rondgang 1998' op de rode stip in het 'Transept en koor' van de kerk; dan kijk je recht op 'Het koor met achterin het praalgraf van admiraal Van Gendt uit 1676'.
  Je kunt het monument ook van dichtbij bekijken door bij de jaartallen op 1830 te klikken en daarna op 'Van Lidt de Jeude'

  2. Het grafmonument van Bisschop Joris van Egmond (uit 1559).
  Zoek daarvoor nog eens het praalgraf van Van Gendt via de 'rondgang 1998'. De zwarte boog direct rechts daarvan is het grafmonument van Van Egmond.

  3. Het Evangelistenraam
  Klik bij 'rondgang 1998' op de rode stip in het 'Transept' van de kerk. Beweeg met de cursor naar links tot je 'de zuidelijke arm van het transept met het Evangelistenraam, Roland Holst, 1926' ziet.
  Klik voor een detail van het raam bij de jaartallen op 1998 en kijk onder 'P.J.H. Cuypers'.

  De afgebeelde oproep laat zien dat mensen het Evangelistenraam (samen met het 'Toorop-raam') zò ongepast vonden, dat er heftig actie werd gevoerd tegen de komst ervan.

  Dit zijn drie voorbeelden van inrichtingselementen die niet 'horen' in de gotische Dom. In de volgende deelopdracht ga je ze 'live' bekijken.

  Nu verdiep je je vast in de kenmerken van twee stijlen: de Renaissance en Barok.

  enkele kenmerken van de Renaissance enkele kenmerken van de Barok - imponerend door eenvoud - groots en overweldigend - horizontale en verticale lijnen zijn in evenwicht - werken met effect van licht en schaduw - elementen uit de klassieke bouwstijl zoals zuilen, kroonlijst en 'cassettenplafonds' - personen mede door beeldhouwwerk er omheen voorgesteld als helden - idealistisch - realistisch

• Zoek in je CKV-boek of een encyclopedie aanvullende informatie over deze stijlen.
• Kijk nu nog eens naar de afbeeldingen van de grafmonumenten van Van Gendt en Van Egmond. Geef aan welke stijl bij welk monument hoort en motiveer je antwoord.

Deelopdracht 3
Studielast: 1

Je gaat nu in de Domkerk met eigen ogen de drie objecten uit de vorige opdracht bekijken. Hieronder staat beschreven waar je speciaal op kunt letten.

Grafmonument van bisschop Joris van Egmond - 1559 (n. b. bekijk dit vanuit de kooromgang)

• Ronde boog.
• Decoraties die typisch zijn voor de stijl: bovenin vogels en korven met bloemen, op de pilasters links en rechts: herme (half pilaster B half man), sater (bosduivel), tempeltje en vaas.
• Middenin heeft een beeld gestaan van de bisschop, knielend richting hoogkoor. Je ziet de gaten nog.
• Links en rechts is op een gouden ondergrond de 'fundatiebrief' te zien. Daarin legt Van Egmond vast dat op zijn kosten een altijddurende mis moet worden gelezen voor zijn zielenheil, en wel op elke eerste donderdag van de maand.

• Deze admiraal sneuvelde tijdens een zeeslag tegen de Frans - Engelse vloot in 1672.
• Het geheel marmeren beeldhouwwerk is van hoge kwaliteit. De maker, Rombout Verhulst, was dé specialist in grafsculptuur in de 17de eeuw. Zijn naam staat achterop het kussen.
• Let op details, zoals: de realistische weergave van de held, de zeeslag onderin, de gespen op de beenstukken van het harnas, de 'stevenskroon' helemaal bovenop de obelisk (gemaakt van voorstevens van schepen) en -last but not least- de grote neus van de admiraal.
• En let vooral op de plaats: hier stond vroeger het hoogaltaar!
• Dit wordt nog steeds als kwetsend ervaren door veel katholieke bezoekers van de Domkerk. Ook anderen vinden de oorlogszuchtige admiraal wat al te prominent aanwezig: nog niet zo lang geleden schreef een gemeentelid van de Domkerk: gun Van Gendt nu eindelijk eens z'n zeemansgraf!

Evangelistenraam van Richard Roland Holst - 1926

• Dit raam is typisch voor de twintiger jaren. Dat zie je bijvoorbeeld aan de robuuste figuren, met hun 'vierkante' koppen, en aan de strakke geometrische compositie van de achtergrond-ramen. Let op de diverse (felle) kleurcombinaties en de soms zeer smalle glasstroken.
• Eén van de vele details: onderin zijn in een cirkel de vier elementen uitgebeeld: water, lucht, vuur en aarde. Herken je ze?

Je hebt nu drie inrichtingselementen gezien die eigenlijk niet 'horen' in een gotische kerk.

• Vind je ze hier toch 'passen', of zou jij ze bij de eerstvolgende beeldenstorm al dan niet voorzichtig verwijderen?

Deelopdracht 4
Studielast: 1

De laatste jaren zijn veel nieuwe inrichtingselementen toegevoegd aan het interieur van de Domkerk.

• Maak een lijstje van vijf objecten die volgens jou DE LAATSTE TWINTIG JAAR zijn toegevoegd. Raadpleeg eventueel een rondleider van de Dom.

Heb je de grote schilderijen van Reuter in de kooromgang ook op je lijst staan? De rondleiders maken regelmatig mee dat bezoekers kwaad worden en roepen dat het een schande is dat de Domkerk zoiets ophangt!

• Verplaats je in een discussie van een voor- en een tegenstander van de Reuter-schilderijen in de Domkerk. Formuleer voor beide standpunten minimaal één argument.

Slotopdracht
Studielast: 2

Stel:
Een onbekende weldoener heeft een groot bedrag geschonken aan de Domkerk, onder voorwaarde dat dit wordt besteed aan de verfraaiing van het interieur.
Jij wilt je daar mee bemoeien en neemt plaats in de commissie die een voorstel moet doen. Wat vind jij goed passen in de Dom?
Bedenk wat voor SOORT object je zou kiezen en WAAR dit in de kerk geplaatst moet worden. Je mag er schetsen bijvoegen.